Αρχαία Α΄ Γυμνασίου: Μεταφράσεις κειμένων

Ενότητα 3: Επαγγέλματα των αρχαίων Αθηναίων

Ξενοφών, Ἀπομνημονεύματα 2.7.6 (ελεύθερη διασκευή)

 Οι Αθηναίοι, όπως και αυτοί που κατοικούν στις άλλες πόλεις, ασκούν στη ζωή τους πολλά επαγγέλματα, για να εξασφαλίζουν τα αναγκαία: Ο Ναυσικύδης που ήταν ιδιοκτήτης πλοίου, μεριμνούσε για τη συντήρηση του εαυτού του και των δικών του, και το ίδιο ακριβώς έκανε ο Ξένων ο έμπορος και ο Ξενοκλής ο μικροπωλητής. Ο Πολύζηλος με την παρασκευή κριθάλευρου έτρεφε τον εαυτό του και τους οικιακούς του δούλους, και ακόμα πολλές φορές προσέφερε στην πόλη δημόσια υπηρεσία με δικά του χρήματα. Ο Γλαύκων από το Χολαργό ήταν γεωργός και έτρεφε βόδια, ενώ ο Δημέας ζούσε από την τέχνη της κατασκευής χλαμύδων, και οι περισσότεροι από τους Μεγαρείς από την τέχνη της κατασκευής εξωμίδων. Αρκετοί από τους πολίτες μάθαιναν καλά κάποια τέχνη, όπως αυτή του μαρμαρά, του κεραμέα, του μαραγκού, του τσαγκάρη, και εξασφάλιζαν πάρα πολλά αναγκαία για τη ζωή.

Αρχαία Α΄ Γυμνασίου: Μεταφράσεις κειμένων

Ενότητα 2: Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα  

Πλάτων, Πρωταγόρας 325c – 326c (ελεύθερη διασκευή)

 Στην Αθήνα διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά με φροντίδα. Πρώτα και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πώς θα γίνει το παιδί πολύ καλό διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, αυτό μεν ωραίο και το άλλο άσχημο. Έπειτα, όταν φτάσουν τα παιδιά στην κατάλληλη ηλικία οι γονείς στα σπίτια των δασκάλων τα στέλνουν, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης φροντίζουν, ώστε να μάθουν γράμματα και όσα είναι γραμμένα να καταλαβαίνουν, ενώ οι κιθαριστές με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήμερα και εξοικειώνουν την ψυχή των παιδιών στο ρυθμό και την αρμονία. Επιπλέον, τα παιδιά στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες συχνάζουν, όπου οι δάσκαλοι της γυμναστικής κάνουν πιο δυνατά τα σώματά τους, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης. 

Αρχαία Γ' Γυμνασίου: Τα αρχαία κείμενα

 Ενότητα Ζ΄: Η επιστήμη στην υπηρεσία της άμυνας του κράτους

Πλουτάρχου Μάρκελλος, 14.12-15

Καὶ μέντοι καὶ Ἀρχιμήδης, Ἱέρωνι τῷ βασιλεῖ συγγενὴς ὢν καὶ φίλος, ἔγραψεν ὡς τῇ δοθείσῃ δυνάμει τὸ δοθὲν βάρος κινῆσαι δυνατόν ἐστι καὶ νεανιευσάμενος […] εἶπεν ὡς εἰ γῆν εἶχεν ἑτέραν, ἐκίνησεν ἂν ταύτην μεταβὰς εἰς ἐκείνην. Θαυμάσαντος δὲ τοῦ Ἱέρωνος, καὶ δεηθέντος εἰς ἔργον ἐξαγαγεῖν τὸ πρόβλημα καὶ δεῖξαί τι τῶν μεγάλων κινούμενον ὑπὸ σμικρᾶς δυνάμεως, ὁλκάδα τριάρμενον τῶν βασιλικῶν πόνῳ μεγάλῳ καὶ χειρὶ πολλῇ νεωλκηθεῖσαν, ἐμβαλὼν ἀνθρώπους τε πολλοὺς καὶ τὸν συνήθη φόρτον, αὐτὸς ἄπωθεν καθήμενος, οὐ μετὰ σπουδῆς ἀλλ' ἠρέμα τῇ χειρὶ σείων ἀρχήν τινα πολυσπάστου, προσηγάγετο, λείως καὶ ἀπταίστως, ὥσπερ διὰ θαλάσσης ἐπιθέουσαν. Ἐκπλαγεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς καὶ συννοήσας τῆς τέχνης τὴν δύναμιν, ἔπεισε τὸν Ἀρχιμήδην ὅπως αὐτῷ τὰ μὲν ἀμυνομένῳ τὰ δ' ἐπιχειροῦντι μηχανήματα κατασκευάσῃ πρὸς πᾶσαν ἰδέαν πολιορκίας. Οἷς αὐτὸς μὲν οὐκ ἐχρήσατο, τοῦ βίου τὸ πλεῖστον ἀπόλεμον καὶ πανηγυρικὸν βιώσας, τότε δ' ὑπῆρχε τοῖς Συρακοσίοις εἰς δέον ἡ παρασκευή, καὶ μετὰ τῆς παρασκευῆς ὁ δημιουργός.

Αρχαία Γ' Γυμνασίου: μεταφράσεις κειμένων

Ενότητα 7η: Η επιστήμη στην υπηρεσία της άμυνας του κράτους

Πλούταρχος, Μάρκελλος 14.12-15

Και όμως και ο Αρχιμήδης, που ήταν συγγενής και φίλος του βασιλιά Ιέρωνα, έγραψε ότι είναι δυνατό με την ανάλογη δύναμη να μετακινήσει οποιοδήποτε βάρος και καυχώμενος σαν μικρό παιδί (…) είπε ότι, εάν διέθετε άλλη μία γη, θα μπορούσε να μετακινήσει αυτήν, αφού πήγαινε σ’ εκείνη. Αφού λοιπόν, απόρησε ο Ιέρωνας και του ζήτησε να θέσει σε εφαρμογή τη θεωρία του και να αποδείξει ότι κάτι μεγάλο κινείται από μικρή δύναμη, ένα φορτηγό πλοίο από τα βασιλικά  με τρία κατάρτια, που με μεγάλο κόπο και πολλά χέρια είχε τραβηχτεί από τη θάλασσα, αφού έβαλε μέσα και ανθρώπους πολλούς και το συνηθισμένο φορτίο, καθισμένος ο ίδιος μακριά, χωρίς πολλή βιασύνη αλλά ήρεμα, μετακινώντας με το χέρι του την άκρη του σχοινιού από ένα σύστημα τροχαλιών, ομαλά και χωρίς δυσκολία, τράβηξε προς το μέρος του (το φορτηγό πλοίο), σαν να διέσχιζε  τη θάλασσα. Επειδή εξεπλάγη ο βασιλιάς και κατανόησε τις δυνατότητες του ευρήματος, έπεισε τον Αρχιμήδη να κατασκευάσει γι’ αυτόν άλλες μηχανές για περιπτώσεις αμυντικού πολέμου και άλλες για επιθετικό πόλεμο, για κάθε μορφή πολιορκίας. Αυτές δεν τις χρησιμοποίησε βέβαια ο ίδιος, αφού πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του χωρίς πόλεμο και γεμάτο απολαύσεις – τότε όμως υπήρχε στους Συρακούσιους ο κατάλληλος εξοπλισμός για τις ανάγκες τους  και με τον εξοπλισμό (υπήρχε και) ο δημιουργός του.